آیا دقت کرده اید که موسیقی پاپ ایرانی امروزی، بخصوص نوع تولید داخل، نسبت به گذشته چه تفاوتهایی کرده است؟ موسیقی محبوب جوانان قدیم و افراد میانسال و پیر امروز گرچه هنوز هم بین جوانان و حتی نوجوانان محبوبیت خاصی دارد، از محبوبیت کمی نسبت به سبک موسیقی جدید رایج در کشورمان برخوردار است. جدای از تبلیغات موسیقی و ترانه های جدید ایرانی که در فروششان موثر است، محتویات و معانی اشعار آنها نقش بسیار موثرتری را در محبوبیت آنها بازی می کنند. اگر در موسیقی و ترانه های دهه های پیش - حتی فقط یک دهه پیش - مفاهیم اشعار بر اساس عشق و محبت، صفا و صمیمیت و عواطف مثبت انسانی بود، امروزه این ترانه ها پر است از ناله و نفرین، تهدید، سیاهی و تاریکی دلها. این درحالیست که در غرب این سبک روند معکوس خود را طی می کند. بعنوان یک شهروند ایرانی خود شاهد این هستم که کثرت کاستها و سی دی های این گونه موسیقی، در اماکن عمومی و بسیاری از وسایل نقلیه عمومی اعم از تاکسی ها مشهود است. گاها که سوار تاکسی های شهر می شوم، در نود درصد موارد با اینگونه ترانه ها مواجه می شوم. حتی در اماکنی که جو آنها می بایست مفرح و شاد باشد، مانند لابی هتل ها، کافی شاپ ها و فست فود ها، شاهد پخش ترانه های ایرانی با مفاهیم تاریک و افسرده کننده هستیم. دلیل این مسئله با توجه به وضعیت معیشتی مردم جامعه ما و نیز قوانین تحت اجرای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می تواند جزء دو موردی باشد که بیان می شود:
وجود مشکلات معیشتی بین مردم بخصوص جوانان، نبود تضمین برای آینده جوانان، محدودیت ها در برقراری رابطه (که بعدا درباره مضرات و فواید آن صحبت خواهیم کرد)، کم رنگ شدن ارزشهای عاطفی در جامعه و جایگزین شدن کینه و تاریکی بجای محبت و عشق ورزیدن به یکدیگر و نیز اعمال عقایدی چون زندگی کردن همچون میش در میان انبوه گرگها که خود در بدبین کردن مردم نقش مهمی را بازی می کنند از عوامل موثر در تغییر سبک و سیال موسیقی پاپ کشورمان شده است.
عامل دوم می تواند محدودیتهای اعمال شده توسط قوانینی باشد که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در کشورمان وظیفه اجرای آنها را بر عهده دارد. برای مثال محدودیت در پخش موسیقی و ترانه های تولید خارج از کشور در اماکن عمومی، حتی اماکن توریستی مانند برخی پارکها و نیز هتل های بین المللی شهر، ممنوعیت پخش صدای خواننده مونث در اماکن مختلف و بسیاری از محدودیتهای دیگر.
اما بنظر می رسد ترکیبی از هر دو عامل فوق، بطور نسبتا همگن در تغییر این سبک از موسیقی ایرانی نقش بازی می کنند، گرچه نقش عامل اول می تواند بسیار بیشتر بوده باشد. درضمن توجه داشته باشید که در رده بندی سبک های مختلف موسیقی، ابتدا مفهوم مورد نظر قرار می گیرد، سپس آلات موسیقی. برای مثال ترانه های فراوانی با آهنگهای ریتمیک شاد وجود دارند که به سبک
Blues (موسیقی غمگین) تعلق دارند. علت درج این مهم این بود که برتری نقش مفاهیم نسبت به آلات موسیقی را در رده بندی ترانه ها توضیح دهیم. در موسیقی غرب نیز رده بندی بر همین مبنا می باشد. طوری که موسیقی Rock & Roll که محبوبترین و پر معناترین سبک موسیقی جهان شناخته شده است، خود شامل هزاران هزار موسیقی و ترانه با سبکهای شاد، غمگین، اجتماعی و عاطفی و ... می شود که اکثرا به صورت نقد (هم مثبت و هم منفی) به مسائل مختلف نگاه می کنند. برای درک بهتر مطلب ترانه های Madonna، David Bowie، Paul McCartney (Beatles)، Shirely Bassey، و Diana Ross که خواننده هایی با سبکهایی به ظاهر کاملا متفاوت هستند همه در تالار موسیقی راک اند رول (Rock & Roll Hall Of Fame) قرار دارند.به هرحال، امید است وضع معیشتی و نیز اعمال محدودیتهای فراوان در جامعه متحول شوند و متعاقبا شاهد سبک بهتر و روشنتری از موسیقی و ترانه های ایرانی در کشورمان باشیم. با توجه به اینکه موسیقی از همراهان جدایی ناپذیر انسان می باشد.
با تشکر. بهزاد مقدم.
