عنوان عبور نزديك امروزه در علوم فضايي به گذر جسم خارجي مانند شهاب سنگ يا اجرام ديگر آسماني از نزديكي مدار زمين اطلاق مي شود. به خود اجرام ذكر شده اجرام نزديك زمين گفته مي شود (
Near Earh Objects: NEOs). اما از سال 1997 با كشف جيم اسكاتي دانشمند علوم فضايي مركز مطالعه فضا در دانشگاه آريزونا، عبارت عبور نزديك (Close Approach) معني ديگري به خود گرفت. اين عبارت به معناي نزديك ترين عبور يك جرم آسماني با قطر حدود 2 كيلومتر نسبت به زمين مي باشد. شهاب سنگ 1997 XF11 طبق محاسبات مي بايست روز سه شنبه 26 اكتبر 2028، حوالي 1:30 بعد الظهر از نزديكي زمين عبور كند. هنوز در اينكه احتمال برخورد شهاب سنگ به زمين وجود دارد يا نه اختلافات نظري وجود دارد. سازمان فضايي آمريكا (NASA)، ابتداء در بيانيه اي اعلام كرد كه هرگونه احتمال برخورد اين شهاب سنگ به زمين صفر درصد است. اما پس از 2 سال كار تحقيقي بيانيه ديگري در نقض بيانيه قبلي در همين موضوع صادر كرد و در آن برخورد اين شهاب سنگ به زمين را محتمل دانست. حال اگر احتمال برخورد اين شهاب سنگ به زمين را كه با سرعت 30000 كيلومتر در ساعت به قطر حدود 2 كيلومتر در حال آمدن به سمت ما مي باشد، صفر درصد فرض كنيم، ممكن است از خود بپرسيم كه عبور نزديك اين جرم حجيم آسماني با سرعت ذكر شده از نزديكي سياره ما چه آثاري بر زمين خواهد داشت. ناسا در گزارش اوليه خود فاصله 1997 XF11 را از زمين هنگام نزديك ترين حالت، دو و نيم برابر فاصله ماه از زمين اعلام كرده بود. اما تحقيقات مختلفي از سراسر دنيا نشان داد اين فاصله در محاسبات، هر ساله كاهش مي يابد. علت اين كاهش، ضرورت گذشت مدتي زمان براي ترسيم دقيق تر مدار بيضي شكل اين شهاب سنگ بود. محاسبات بعدي در سال 1999 نتيجه را اينگونه نشان مي داد: احتمال عبور اين جرم آسماني از فاصله اي نزديك تر از فاصله ماه با زمين بين 80 تا 90 درصد اعلام مي شود. فاصله اي كه در ابتدا 925000 كيلومتر اعلام شده بود، بعدها به 150000 كيلومتر و حال نيز به 40000 كيلومتر كاهش يافته است. خوشبينانه ترين محاسبات نشان مي دهد كه هرقدر اين كاهش فاصله وجود داشته باشد، بازهم شاهد عبور اين جرم آسماني از فاصله اي بسيار نزديك از زمين، در صورت عدم برخوردش به آن خواهيم بود. اما اثرات: درصورت برخورد درواقع نظريه انقراض دايناسورها تكرار خواهد شد، اينبار بر روي انسانها. شدت اين فاجعه ميليونها برابر شدت انفجارات اتمي مي باشد. حتي درصورت عبور اين جرم در فاصله اي دو و نيم برابر فاصله زمين تا ماه كه امروزه فاقد ارزش محاسباتي است، فاجعه انساني در زمين بوقوع خواهد پيوست. با اين شرايط، يك هولوكاست همه گير را در زمين شاهد خواهيم بود. جابجايي مدار از زمين خود، وقوع طوفانهاي شديد، تسونامي، آتش سوزي هاي وسيع، اثرات پوشيده شدن آسمان از گرد و غبار به مدت بسيار طولاني (بيش از چندين سال)، و از همه مهمتر كوچك تر شدن سايز زمين بر اثر فشار و كنش و واكنش بين اين دو جرم كه قابل محاسبه با فرمولهاي اختر فيزيك مي باشد. همانطور كه اگر ماه تنها به اندازه يك دهم فاصله كنوني اش با زمين، به ما نزديك شود ميليونها نفر بر اثر حوادثي مشابه تسونامي (امواج عظيم درياها و اقيانوس ها) بر اثر كنش و واكنش جاذبه اي تغيير يافته بين زمين و ماه (در اصطلاح عاميانه جذر و مد) كشته مي شوند. هم اكنون NASA، دولت ايالات متحده و اتحاديه اروپا بر روي راه و روشي براي منحرف كردن مسير اين شهاب سنگ با همكاري دانشمندان سراسر جهان كار مي كنند. اين ماموريت اظطراري احتمالا توسط دولت ايالات متحده انجام خواهد شد، اما حتي اگر بتوانند با انفجارات اتمي خارج از جو زمين (كه تقريبا تنها راه ممكن مي باشد) مسير اين شهاب سنگ را تغيير دهند يا حتي آن را نابود كنند، غبار ناشي از انفجارات اتمي بر روي جو زمين، كه چندين دهه در آسمان باقي خواهند ماند، سياره ما را با عصر يخبندان ديگري مواجه خواهد ساخت. مانند همان عصر يخبنداني كه بر طبق نظريه مستند و معروف، نسل دايناسورها را از زمين برچيد. در شكل زير مدار ترسيم شده شهاب سنگ را نسبت به مدار زمين در فضا مشاهده مي كنيد.
همچنين، درصورت عدم برخورد اين جرم آسماني با زمين، شاهد عبور دوباره آن از فاصله اي نزديك تر بين سالهاي 2036 و 2037 خواهيم بود. البته احتمال برخورد در دومين مواجهه با اين شهاب سنگ نيز وجود دارد. شايان ذكر است اين شهاب سنگ يا هر جرم آسماني ديگري، بهنگام عبور از نزديك جرم آسماني ديگري مانند سياره ما زمين، تحت تاثير جاذبه آن قرار گرفته و كمي با كمتر كردن فاصله اش نسبت به آن جرم، تغيير مسير مي دهد. اين نخستين باري نيست كه در منظومه شمسي سياره اي در معرض تهديد شهاب سنگ بزرگي قرار مي گيرد. شايد بعضي از ما برخورد شهاب سنگ Shoemaker - Levy 9 را با سياره مشتري به ياد داشته باشيم. در مورد اين شهاب سنگ كه بين 16 تا 22 جولاي 1994 تقريبا تمام اخترشناسان جهان را با تنها اتفاق خارق العاده نجومي در عمرشان (بر طبق گفته اكثر آنان) مواجه ساخت، ابتدا اعلام شده بود كه اين شهاب سنگ از كنار سياره مشتري عبور خواهد كرد. با گذشت مدتي پس از كشف اين شهاب سنگ فاصله عبور كاهش يافت تا اين كه اين سياره به نيمكره جنوبي مشتري برخورد كرد و تغييرات شديدي را در اتمسفر و متعاقبا در شكل ظاهري سياره مشتري ايجاد كرد. در زير نيز شكل نشان دهنده تغيير مكان شهاب سنگ 1997 XF11 را در بازه زماني نيم ساعت بين دو فريم (بين آغاز و پايان تصويربرداري) را مشاهده مي كنيد:
درصورت درخواست در بخش نظرات، منابع قابل اعتماد مختلفي را جهت كسب اطلاعات بيشتر در اين وبلاگ قرار خواهم داد.
با تشكر. بهزاد مقدم.
